Z żywotów i obyczajów filozofów Waltera Burley’a (XIV w.)

ANAKSYMANDER

Anaksymander z Miletu był uczniem Talesa i nauczycielem Anaksymenesa.

Wiele napisał o naturze nieba, ruchu sfer niebieskich, obiegu gwiazd i naturze rzeczy. Był też odkrywcą bardzo ważnych rozróżnień astronomii.

On to zaprzeczył opinii swego nauczyciela o naturze rzeczy, twierdząc, że rzeczy nie powstają z jednej zasady - wilgoci, jak to głosił Tales. Uważał, że rzeczy pochodzą z właściwych sobie zasad, zaś zasady rzeczy poszczególnych są nieskończone. Twierdził również, że ciągle na nowo powstają i giną niezliczone światy, a rzeczy, które powstają w tych światach trwają tak długo, jak może istnieć świat. Nie przypisywał jednak niczego boskiemu umysłowi w działaniach natury.

Zasłynął w czasach Cyrusa, króla Persów.

PERIANDER

Periander z Koryntu, filozof, jeden z siedmiu mędrców greckich - jak rzecze Laercjusz - w dwóchtysiącach wierszy wyłożył swoje tezy.

Znane są takie jego zdania:

-Chcących stać się władcami należy popierać życzliwością, a nie bronią.

-Dobry jest spokój, szkodliwa zaś gwałtowność.

-To, co zdobyte nieuczciwie jest szkodliwe.

-Demokracja jest gorsza niż despotyzm.

-Przyjemności przemijają, trudy zaś są nieśmiertelne.

-Szczęściarz winien być skromny, pechowiec roztropny.

-Bądź takim samym dla przyjaciół szczęśliwych, jak i nieszczęśliwych.

-Wypełniaj to, co obiecałeś.

-Nie rozpowszechniaj niegodziwych słów.

-Napominaj nie tylko błądzących, lecz też grzeszników.

Zasłynął w czasach Zedechiasza, króla Judei.

Umarł mając lat 80.

LIKURG

Likurg, filozof i znakomity władca, zasłynął pośród Lacedemończyków. O nim pisze Trogus Pompejusz w III księdze i Justynian również w III księdze,że zebrał prawa Lacedemończyków.

Przejął on władzę po swoim bracie, królu Spartan. I chociaż jeśliby chciał, mógłby panować, oddał królestwo synowi brata swego - Karolaosowi, gdy ten osiągnął wiek dorosły, aby wszyscy wiedzieli, że prawo wierności ma większe znaczenie niż siła.

Gdy młodzian dorastał Likurg ustanowił prawa na wzór tych, których działanie i zastosowanie było bardziej wyraźniejsze. Nie wydał żadnego wyroku, jeśli nie był on wcześniej zapisany w dokumentach.

Takie to ustanowił prawa:

-Zniósł używanie złota i srebra jako przyczyny wszelkiego przestępstwa.

-Nakazał ludowi posłuszeństwo wobec władców, a władcom sprawiedliwość względem ludu.

-Doradzał wszystkim oszczędność.

-Uważał, że służba wojskowa ma uczyć skromności.

-Rozdzielił zarządzanie państwem według porządku: przekazał królom władzę wojskową, urzędnikom sądy i władzę administracyjną na jeden rok, senatowi powierzył pieczę nad prawami, ludowi zaś władzę wybierania senatu i mianowania urzędników.

-Majątek podzielił po równo między wszystkich ludzi, aby nikt dzięki większemu majątkowi nie był silniejszy.

-Nakazał wszystkim żyć razem, aby nikt po kryjomu nie oddawał się zbytkom i rozkoszom.

-Nakazał młodzieńcom używać nie więcej niż jedną suknię przez cały rok.

-Zakazał, aby ktoś otrzymywał lepsze wychowanie i wyżywienie od innych.

-Nakazał aby kupować pojedyńcze egzemplarze towarów, nie za pieniądze lecz przez wymianę.

-Nakazał aby dojrzali chłopcy byli wpierw prowadzeni nie na rynek, a na pole, aby spędzili pierwsze lata w pracy itrudach, a nie w zbytku.

-Nakazał im niczego nie podścielać kiedy śpią, pędzić życie bez mięsa i aby nie wracali do miasta wcześniej niż nie staną się mężczyznami.

-Ustanowił aby panny wychodziły za mąż bez posagu, żeby żony były wybierane nie z powodu pieniędzy i aby mężowie nie byli trzymani w cuglach posagu.

-Ustanowił aby najwyższa cześć oddawana była starcom, a nie bogatym i wpływowym. Nikt bowiem nie może zająć miejsca bardziej zaszczytnego niż starcy.

-Ustanowił również aby młodzieńcy mówili bez uszczypliwości i nieozdobnie, a także uczyli się znosić obelgi od innych w milczeniu, aby powstrzymywali gniew z powodu obelg i nie odpowiadali takim samym słowem.

Tym i innym podobnym prawom, które wydawały się być twarde, kiedy obyczaje się rozluźniły, przypisał autorstwo Apolla delfickiego.Następnie aby zapewnić im trwałość związał swoje państwo przysięgą, że nic z jego praw nie ulegnie zmianie zanim on nie powróci. Sam zaś udał, że idzie do wyroczni delfickiej, aby poradzić się Apolla, co należy zmienić. Przybywszy zaś na Kretę pozostałtam dobrowolnie na wygnaniu i umierając nakazał by kości jego wrzucono do morza, aby przypadkiem nie było oznajmione to Lacedemończykom, by wolni od przysięgi nie zmienili praw.

Zasłynął zaś Likurg w czasach proroka Atelitei.

Przełożyła z łaciny Marta Marganiec, rok V