Urodził się 28 IV 1931 we wsi Józefin, woj. lubelskie w rodzinie chłopskiej. Studiował na Wydziale Filozoficznym Uniwersytetu Warszawskiego w latach 1952-57. Uczęszczał na seminaria prof. prof. T. Kotarbińskiego, L. Kołakowskiego i T. J. Krońskiego, który też był kierownikiem jego pracy magisterskiej. Pracę doktorską, przygotowaną pod kierunkiem prof. B. Baczki, dotyczącą filozofii politycznej młodszej szkoły Hegla obronił na Wydziale Filozoficzno-Historycznym Uniwersytetu Łódzkiego. Habilitował się na Uniwersytecie Warszawskim na podstawie rozprawy Dziedzictwo Heglowskie i marksizm w 1979 r. Tytuł naukowy profesora nadzwyczajnego otrzymał w 1982, profesora zwyczajnego - w 1989.
Działalność naukowo-dydaktyczną rozpoczął jako asystent logiki przy Katedrze Filozofii kierowanej przez prof. N. Łubnickiego w UMCS w Lublinie. Od 1959 roku pracuje na Uniwersytecie Łódzkim, przechodząc kolejne szczeble kariery akademickiej. W tym też roku został kierownikiem Katedry Filozofii. Po powołaniu Instytutu Filozofii w r. 1970 został zastępcą dyrektora, a w roku 1975 dyrektorem, którą to funkcję piastował do 1981, kiedy to Instytut Filozofii został rozwiązany. Od 1981 do chwili obecnej pełni funkcję kierownika Katedry Filozofii. Dotychczas wypromował 9 doktorów, z których 5 uzyskało już habilitacje, a dwu z nich tytuły profesorskie.
Uczestniczy w charakterze członka w następujących międzynarodowych towarzystwach naukowych: Internationale Hegel-Gesellschaft, Internationale Schelling-Gesellschaft, Internationale Gesellschaft der Feuerbach-Forscher, Hegel Society of America. Odbywał dłuższe staże studyjne w Sorbonie (1966-67), Ruhr-Universität Bochum (1979), Justus-Liebig-Universität w Giessen, Bayerische Akademie der Wissenschaften w Moinachium (1992), Gesamthochschule Kassel (1992).
Główny przedmiot jego zainteresowań naukowych stanowi klasyczna filozofia niemiecka, w szczególności Hegel i jego szkoła, Schelling, po części Kant, i obejmuje problematykę filozofii politycznej, filozofii człowieka oraz filozofii przyrody. Wiele uwagi poświęcił też analizie marksizmu, a także filozofii polskiej XIX w. - w aspekcie jej związków z niemiecką tradycją duchową. Dzieje myśli filozoficznej stara się ujmować w kontekście jej związków z kulturą duchową czasu, w szczególności zaś przemianami w nauce epoki oraz wydarzeniami społeczno-politycznymi. Wypracowanie programu i metody badawczej zawdzięcza przede wszystkim wieloletniemu uczestnictwu w seminarium skupiającym badaczy dziejów myśli filozoficzno-społecznej i literatury, prowadzonym w latach 60. przez prof. Bronisława Baczkę w IfiS PAN.
Monografie, studia, rozprawy
1. Engelsa droga do ateizmu, "Euhemer" 1960, nr 1
2. Problem biurokracji we wczesnej twórczości Marksa, "Studia Filozoficzne" 1964, nr 1 (36); wersja niem.: Der junge Marx und das Problem der Bürokratie, "Studia Filozoficzne" 1966, nr 3 obcojęz.
3. Filozofia, państwo i polityka w twórczości młodoheglistów, "Studia Filozoficzne" 1966, nr 1 (44); wersja niem.: Philosophie, Staad, politik bei den Junghegelianern, "Studia Filozoficzne" 1970, nr 4 obcojęz.
4. Heglizm i socjalizm w twórczości E, Dembowskiego, w: Polskie spory o Hegla 1830-1860, PWN, Warszawa 1966; wersja niem.: Hegelianismus und Sozialismus in den Schriften von E. Dembowski, w: Der Streit um Hegel bei den Slawen. Academia, Prag 1967
5. Początki aktywności politycznej młodoheglistów, "Zeszyty Naukowe UŁ", nauki hum. - spol., seria I, zesz. 49
6. Filozofia i państwo. Studium myśli polityczno-społecznej lewicy heglowskiej i młodego Marksa 1838-1843, Książka i Wiedza, Warszawa 1967
7. Historia i współczesność. Próba rekonstrukcji historiozofii młodego Marksa zawartej w jego pismach powstałych przed rokiem 1844, "Studia Filozoficzne" 1968, nr 1 (52)
8. Lewis H. Morgan i marksizm, "Studia Filozoficzne" 1969, nr 3 (58); to samo: Przedmowa do: K. Marks, F. Engels, Dzieła, t. 21, Książka i Wiedza, 1969
9. Lewica heglowska, Wiedza Powszechna, Warszawa 1969
10. Levyje gegeliancy i młodoj Marks, "Voprosy Fiłosofii" 1969, nr 12
11. Hegel i Marks: dwie filozofie polityki, "Studia Filozoficzne" 1971, nr 1
12. Próba rekonstrukcji filozofii religii i antropologii L. Feuerbacha, "Osnowa", wiosna 1971 (Łódź)
13. Lukacs: świadectwo i droga, "Człowiek i Światopogląd" 1971, nr 9 (74)
14. Od fascynacji do krytyki. Ewolucja stosunku Feuerbacha do Hegla, "Człowiek i Światopogląd" 1972, nr 1 (78)
15. Dialektyka miłości i śmierci w antropologii Feuerbacha, "Człowiek i Światopogląd" 1972, nr 10 (87)
16. Feuerbach, Wiedza Powszechna", Warszawa 1972, wyd. 2, 1981
17. Problematyka antropologiczne w doktrynie Marksa (próba ujęcia tematu), "Archiwum Historii Filozofii i Myśli Społecznej" 1973, nr 19
18. Kontekst historyczny i sens Feuerbachowskiego humanizmu, "Archiwum Historii Filozofii i Myśli Społecznej" 1974, nr 20
19. Pogodzenie i negacja: dialektyka Hegla a dialektyka młodoheglistów, "Studia Filozoficzne" 1975, nr 1; streszcz. ang.: Concilliation and Negation: the Dialectics of Hegel and the Young Hegelians, "Dialectics and Humanism" 1974, nr 4; wersja niem.: Versöhnung und Negation: Dialektik bei Hegel und Jungehegelianern, w: Hegel a współczesność, Ossolineum 1975
20. Marks a młodohegliści, "Człowiek i Światopogląd" 1976, nr 10 (135)
21. Problem człowieka w filozofii marksistowskiej, "Annales Universitatis Mariae Curie Skłodowska" 1976, Lublin, vol. I, 6, sectio I
22. Koncepcja podmiotu poznania w "Fenomenologii ducha" Hegla, "Archiwum Historii Filozofii i Myśli Społecznej" 1976, nr 22
23. Marks odczytany w strukturalistycznej perspektywie, "Człowiek i Światopogląd" 1977, nr 2 (139)
24. Marks - antropologia i praxis, "Studia Filozoficzne" 1977, nr 6 (139)
25. L`idée de l`alliance franco-germano-slave dans la philosophie polonaise de la premiere moitié du XIX siecle, "Annales de l`Université Jean Moulin" 1977 (Lyon), Philosophie, tome 1; wersja węgierska: w: "Filózofia. Acta Universitatis de Attila József nominatae, sectio philosophica", Szeger 1979; wersja niem.: Die Idee der französisch-deutsch-slawischen Allianz in der polnischen Philosophie der ersten hälfte des XIX. Jahrhunderts, w: Hegel-Jahrbuch 1992, Germinal Verlag, Fernwald 1992
26. Człowiek i kosmos w ujęciu marksizmu, "Studia Filozoficzne" 1978, nr 8-9 (153-154)
27. Drogi samopoznania, "Osnowa", Łódź 1978
28. współaut. A. Kocsondi, As ember problémaja a marxista filózofiaban, "Filózofia. Acta Universitatis de Attila József nominatae, sectio philosophica", Szeger 1977
29. Dziedzictwo heglowskie i marksizm, Książka i Wiedza, Warszawa 1979
30. Historia poznawana i przeżywana (nad listami Marksa i Engelsa), "Człowiek i Światopogląd" 1979, nr 2-3 (163-164); to samo w: K. Marks, F. Engels, Dzieła, t. 39 (posłowie), Książka i Wiedza 1979
31. Światopogląd naukowy - problem do ponownego przemyślenia, w: Nauka i światopogląd, Kraków 1979
32. Marksizm a współczesna myśl burżuazyjna. Problemy badawcze i dydaktyczne, "Studia Filozoficzne" 1979, nr 5
33. Hegel a Marks: człowiek, historia, wszechświat, "Człowiek i Światopogląd" 1979, nr 4 (165)
34. Marksizm i sovremennaja burżzuaznaja myśl, "Folia Philosophica" 1979, nr 61, seria I, Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Łódzkiego
35. Der Zusammenhang von geistigen und materiellen Elementen in Hegels Anthropologie, "Hegel-Jahrbuch" 1976, Köln 1978
36. Myśl polityczna Hegla wobec Rewolucji Francuskiej, "Archiwum Historii Filozofii i Myśli Społecznej" 1979, nr 25
37. Pojęcie "Ideologii" w myśli Marksa i Engelsa, "Studia Socjologiczne" 1980, nr 1 (76)
38. Wolność i determinizm w antropologii marksistowskiej, "Studia Filozoficzne" 1980, nr 11
39. Człowiek i system. Miejsce antropologii w filozofii Hegla, "Studia Filozoficzne" 1981, nr 12; wersja niem.: Der Mensch and daS System. Die Stelle der Anthropologie in der Philosophie Hegels, "Folia Philosophica. Acta Universitatis Lodziensis" 1987, nr 4 ; ang.: "Dialectics and Humanism" 1983, nr 4
40. Hegel w Polsce, "Człowiek i Światopogląd" 1982, nr 1-2; wersja ang. skrót: Hegel in Poland, "The Bulletin of the Hegel Society of Great Britain" 1982, nr 5
41. Marksowska koncepcja człowieka i problem interpretacji danych archeologicznych, "Studia Filozoficzne" 1983, nr 3
42. Od rozumu absolutnego do rozumu skończonego (z dziejów racjonalizmu w XIX w.), "Studia Filozoficzne" 1983, nr 5-6; wersja ang.: From Absolute Reason to Finite Reason, "Dialectics and Humanism" 1984, nr 2
43. Georg Lukacs - filozofia człowieka i kultury, w: Filozofia współczesna, t. I, Wiedza Powszechna 1983
44. Człowiek, czas, historia (Hegel Kojeve`a), "Archiwum Historii Filozofii i Myoli Społecznej" 1983, nr 29
45. Das Hegelsche Erbe bei E. Dembowski, "Reports on Philosophy" 1985, nr 9, Kraków
46. Jednostka i państwo w filozofii politycznej Hegla, "Colloquia Communia" 1986, nr 1 (24)
47. Hegel i Marks. Studia i szkice, Książka i Wiedza 1986
48. Some Remarks Concerning Reason and Values Against the Historical Background, " Dialectics and Humanism" 1987, nr 2-3
49. O cielesnej podstawie ludzkiego istnienia w ujęciu Hegla, "Archiwum Historii Filozofii i Myśli Społecznej" 1987, nr 32
50. Schelling, Wiedza Powszechna, Warszawa 1987
51. Feuerbach: filozofia Boga i człowieka, (wstęp do:) L. Feuerbach, Wybór Pism, t. 1-2, PWN, Warszawa 1988
52. Naturtriebe und Sozialbedürfnisse in Hegels Anthropologie, "Hegel-Jahrbuch" 1986, Germinal Verlag, Bochum 1988; wersja pol.: Popędy naturalne i potrzeby społeczne w Heglowskiej antropologii, "Folia Philosophica. Acta Universitatis Lodziensis" 1988, nr 6
53. Filozofia i sztuka w filozofii trabscendentalnej Schellinga, "Ruch Filozoficzny" 1988, t. XLV, nr 2
54. W sprawie aktualności romantycznej filozofii przyrody, "Studia Filozoficzne" 1989, nr 1; niem.: Über die Aktualität der romantischen Naturphilosophie, "Folia Philosophica" 1991, nr 8
55. Jan Śniadeckis Kritik an Kant, w: Aufklärung in Polen und Deutschland, t. 2, PWN, Warszawa - Wrocław 1989
56. Społeczeństwo obywatelskie i prawa polityczne jednostki w Heglowskim modelu państwa, "Studia Filozoficzne" 1989, nr 6
57. Politische Institutionen und Ethik in Hegels Rechtsphilosophie, "Hegel-Jahrbuch" 1988, Germinal Verlag, Bochum 1988
58. Die Ewigkeit des Lebens und die Sterblichkeit des Individuen in Hegels Philosophie der Natur, "Hegel-Jahrbuch" 1989, Germinal Verlag, Giessen 1989
59. Pytanie o racjonalność dzisiaj, "Archiwum Historii Filozofii i Myśli Społecznej" 1990, nr 34
60. Feuerbach und die Geschichte der Religionen, w: Ludwig Feuerbach und die Philosophie der Zukunft, Akademie Verlag, Berlin 1990
61. Przyroda i sztuka jako wytwory podmiotu transcendentalnego we wczesnej filozofii Schellinga, w: Idea. Studia nad strukturą i rozwojem pojęć filozoficznych, t. IV, Białystok 1991
62. A Sorrowful Farewell to a Utopia, "Studies in Soviet Thought", vol. 43, nr 2, March 1992; wersja pol. w: Czy historia może się cofnąć?, Kraków 1993
63. Natur, Subjekt und Kunst in der transzendentalen Philosophie Schellings, w: Philosophie der Subjektivität? Zum Bestimmung der neuzeitlichen Philosophierens, Schellingiana Bd. 3.2, Stuttgart - Bad Constatt 1993
64. Człowiek wobec przyrody, "Folia Philosophica" 1993, nr 10, Łódź
65. Dialektyka Hegla i paradygmat witalistyczny, "Edukacja Filozoficzna" 1993, t. 15
66. Wobec marksizmu, w: Honoris causa. Księga pamiątkowa dla uczczenia aktu nadania prof. L. Kołakowskiemu honorowego doktoratu Uniwersytetu Łódzkiego, Łódź 1994
67. Dialektyka Hegla i nauki o życiu w epoce romantyzmu, w: Filozofia transcendentalna a dialektyka, Oficyna Naukowa, Warszawa 1994
68. Między determinizmem przyrody a porządkiem wartości. R. Ingardena spojrzenia na człowieka, "Ruch Filozoficzny" 1994, t.LI, nr 3-4
69. O dialektyce w marksizmie, jej genezie i funkcji raz jeszcze, "Archiwum Historii Filozofii i Myśli Społecznej" 1994, nr 39
70. A. Cieszkowski i lewica heglowska, "Edukacja Filozoficzna" 1995, t. 20; wersja niem.: Cieszkowski und Hegelsche, "Folia Philosophica" 1999, nr 13, Łódź
71. Newton i źdźbła trawy. Uwagi o Kantowskiej filozofii jestestw organicznych, "Archiwum Historii Filozofii i Myśli Społecznej" 1995, t. 40
72. Das Absolute, apriorisches Wissen und die Idee der Weltdynamik in der deutschen klassischen Philosophie, w: Cognito humana - Dynamik des Wissens und der Werte, XVII. Deutscher Kongres für Philosophie, Lepzig 1996, t. 1
73. "Przyjąłem Spinozę za wzór". Schellinga próba zbudowania metafizyki absolutu, "Archiwum Historii Filozofii i Myśli Społecznej" 1997, t. 42
74. Rozum i czas. Idea historyzacji absolutu w klasycznej filozofii niemieckiej i jej konsekwencje, "Edukacja Filozoficzna" 1997, nr 24
75. Jak nauczać filozofii?, "Edukacja Filozoficzna" 1998, nr 25
76. On Dialectics in Marxism Again, "Poznań Studies in the Philosophy of Sciences and the Humanities" (Marx`s Theory Today), Amsterdam - Atlanta GA 1998, nr 60
77. Podzwonne dla marksistowskiego humanizmu, "Przegląd Filozoficzny" - Nowa Seria 1998, nr 1 (25)
78. Ruges und Feuerbachs Stellung zum Katholizismus und Protestantismus im Kontex des Streites um die Mischehen, w: Ludwig Feuerbach und die Geschichte der Philosophie, Akademie Verlag, Berlin 1998
79. Status der spekulativen Physik als Wissenschaft. Über Schellings Versuch der theoretischen Fundierung der Naturphilosophie, "Fichte-Studien" Suplementa, Amsterdam - Atlanta GA 1998
80. O galwanizmie, czyli o skutkach, także filozoficznych, pewnego rzekomego odkrycia, "Przegląd Filozoficzny" - Nowa Seria 1999, nr 2 (30)
81. Transcendentalizm i antropologia. Próba odczytania niemieckiego idealizmu z perspektywy filozofii człowieka, w: Rekonesanse filozoficzne. Człowiek. Wartości. Historia, Wyd. UMCS, Lublin 1999
Artykuły i komunikaty naukowe oraz inne opracowania
O logice zdań, "Wiedza i Życie" 1959, nr 1
Franciszek Bacon - twórca metody eksperymentalnej, "Problemy" 1961, nr 6
Głos w dyskusji nad: A. Schaff: marksizm a jednostka ludzka, "Studia Filozoficzne" 1966 nr 1 (44)
Przedmowa do: F. Engels, L. Feuerbach i zmierzch klasycznej filozofii niemieckiej, Warszawa 1969
Przedmowa do: F. Engels, Pochodzenie rodziny, własności prywatnej i państwa, Warszawa 1969
Dzieło Györgi Lukácsa, "Odgłosy 1971", nr 34 (Łódź)
Zagajenie dyskusji nad: A. Walicki, Filozofia a mesjanizm, Warszawa 1970, "Pamiętnik Literacki" 1971, rocz. LXII, zesz. 4
Człowiek w cywilizacji przemysłowej, "Argumenty" 1973, nr 25
Paul Lafargue, proces historyczny i realizacja ideału, "Człowiek i Światopogląd" 1973, nr 5
Neokantowski epizod w historii marksizmu, (zagajenie dyskusji nad:) R. Rudziński, Ideał moralny a proces dziejowy w marksizmie i neokantyzmie, Warszawa 1975, "Człowiek i Światopogląd" 1976, nr 3
Hegel i rerwolucja goździków. Uwagi o XI Międzynarodowym Kongresie Heglowskim w Lizbonie, "Człowiek i Światopogląd" 1976, nr 12
Marx: Anthropology and Praxis, "Dial. And Hum." 1983, nr 3
L'homme, l'histoire, et Univers chez Hegel et Marx, "Folia Philosophica" 1983, nr 2, Łódź
Casus Heidegger czyli piekło zaangażowania, "Odra" 1991, nr 10
No future?, w: Prawo moralne, dobro moralne. Księga jubileuszowa dedykowana p. prof. I. Lazari-Pawłowskiej, Łódź 1993.
